|
Abo sa kico ta adiccion?
Riba nivel mundial adiccion ta wordo considera como un "malesa" cu ta consisti di diferente factornan externo y interno di cada persona, tambe e tin un poder progresivo, esey kiermen cu e ta progresa continuo (bira peor), esey no ta kita afo cu e ta cuminsa cu un escohencia personal. E malesa di adiccion ta funciona riba nivel fisico y mental di e persona, esey kiermen cu e curpa ta bira adicto fisico y mental, cu ta pone cu e stopmento (rehabilitacion) ta bira mas dificil. Factornan externo ta encera, presion di grupo, problemanan social y media (tur locual nos ta wordo confronta cu ne).
Cu interno ta referi na nos amor propio, traumanan, emocionan y nos identidad personal (estilo di bida). Hende por bira adicto na un substancia, pero tambe na un actividad por ehempel, gamblemento (wega di placa).
Adiccion no ta discrimina, e ta existi den tur pais, rasa, religion y status social den tur comunidad. E ta cuminsa a base di un escohencia robes, cu por ehempel ta e uzo di substancianan o actividadnan adictivo. Na momento cu e persona kier stop, su curpa ta reacciona na un manera di mal- estar; diarrea, sacamento, dolor di cabes, beis , irritacion ect. Tambe e persona ta experencia problemanan mental manera; confusion, perdida di memoria, insomnio, y e chens pa haya malesanan mental ta engrandece.
Na momento cu adiccion domina e aspectonan fisico y mental, e otro aspectonan tambe ta wordo afecta, manera e parti spiritual y social di e persona. Ora un persona ta sufri di e malesa adiccion e no tin dominio riba niun di e aspectonan principal di su bida. Un adicto ta gasta tur su placa, energia y tempo pa por complace su adiccion. Tambe nan ta desaroya un comportacion adictivo pa por mantene nan adiccion, esaki ta encera diferente actitudnan cu no ta acceptabel socialmente, por ehempel; gañamento, manipulacion, sconde informacion, culpa otro, instiga etc.
Na Aruba nos tin diferente instancianan cu ta ofrece ayudo y nos di FADA cu ta ofrece servicionan di prevencion!
Con pa determina si bo ta adicto na un droga
Un di e preguntanan cu un persona cu ta den e problema aki ta haci cu mas frecuencia ta : Ami ta un adicto?
Pa por facilita e personanan aki, un ekipo di expertonan a formula diferente preguntanan cu por determina si e persona cu kier haya sa si e ta adicto, mester di ayudo.
Siguientemente nos ta presenta algun di e preguntanan cu ta duna un "indicacion" di presencia di adiccion. E preguntanan aki por wordo haci na e persona pa asina por determina si e ta adicto of no. Si bo contesta "SI" na mayoria di e preguntanan bo por considera cu e persona tin mester di ayudo profesional.
- Mester cada biaha di dosisnan mas halto di e droga pa asina experimenta e efectonan cu antes bo tabata experimenta cu cantidadnan mas chikito?
- Bo ta use continuamente te ora cu e caba?
- E costo di e droga ta e factor principal cu bo ta limita su uso?
- Bo ta desea di cumpra mas?
- Bo ta usa droga dos of mas biaha pa siman?
- Bo mester usa otro droga of ingeri alcohol pa calma despues di usa cocaina?
- Bo tin miedo cu si bo stop di use lo bo bai sufri?
- Bo no por rechaza e droga ora cu un hende ofrecebo esaki?
- Bo ta soña cu e droga?
- Bo no por stop di use durante un luna?
- Bo ta prefera e droga envez di actividadnan familiar, cuminda of relacionan sexual?
- Bo ta bende e droga of bo ta distribui esaki na otro persona?
- Bo ta falta bo trabou, cambia bo citanan of bo no ta cumpli cu bo obligacionnan importante debi na e uso di e droga?
- Bo ta wordo bisa dor di otro hende cu bo apariencia a cambia?
- Bo ta sufri di e sindroma di abstinencia (malestar) ora cu bo ta stop di usa e droga?
- Bo ta desea de vez en cuando pa un hende descubribo y stimulabo pa haya e tratamento necesario pa asina bo por
recupera bo mes?
|